Den staselige bygningen som er kalla Munthehuset, finn du i Ytre Kroken ved sørsida av Lustrafjorden. Bygningen er i den siste tida nyrestaurert til orginal stand både inn og utvendig og har funksjon som selskapslokale og overnattingsplass. I tillegg er muleg å bestille omvisning (sjå Munthehuset si heimeside). Byggingen av Muntehuset starta i 1790 etter at Kapteinen og kartografen Gerhard Munthe overtok garden i Ytre Kroken i 1764 og fekk etter det ei sentral rolle i norsk kunst og kulturliv.
Ytre Kroken har heilt tilbake til 1300-talet vore bebudd av adelsfolk, men det er òg gjort funn i gravhaugar her som er datert tilbake til 400-talet e.kr. Frå 1500-talet blei Kroken kjøpt opp av Kruckow ætti og vart allereie då delt opp i fleire bruk, bl.a. Ytre og Indre Kroken. Utpå 1500-talet førde Hans Krucow gardane over på ei av døtrene sine, og då gjekk dei vidare i Teiste ætti. Gardane var i Teiste ætti heilt fram til 1729 då dei blei selde til den rike Lærdalspresten Hans Leyrdahl på grunn av dårleg økonomi. Det var ikkje lenge gardane skulle vere i Lærdølene sine hender for Teiste-familien reiste sak om odelen i 1759. Dei vann saka, men etter nokre fåe år bytte dei til seg storgarden Mo på Hafslo som Gerhard Munthe eigde.
Etter at Kaptein Munthe overtok begynte han byggingen av Munthehuset, som til å begynne med var berre ein etasje høg. Etter fleire trinn med bygging framsto bygningen ferdig (slik me kjenner den idag) i 1846. Ytre Kroken var i Munthe ætti heilt fram til 1884 og var på 1800-talet tilhaldstad for mange kjende kunstnarar og velståande personar.
Kunstnarar som Johannes Flintoe (1787-1870) var den første som kom hit og målte fleire kjende motiv frå Kroken (bilete nede til høgre), Feigum, Fortun m.fl. I løp av 1800-talet var det minst 10 kjende norske kunstnarar her, i tillegg til fleire utanlandske. Kunstnarane Tidemand og Gude budde her då dei laga skissene for det kjende målarstykket Brudeferden i Hardanger, - som egentleg burde heitt "Brudeferden i Luster".
|
 |
 |
|
Foto over: NRK
|
Gerhard Munthe (bilete til høgre) var forøvrig den fyrste som planta potetet i Luster allereie i 1765, noko som var svært tidleg til å vere i Noreg. Han hadde fått sin kjennskap til potetdyrking frå Tyskland der han tenestegjorde i militæret. Han tok i likheit med dei andre dimmiterte med seg si kunnskap heim. Skepsisen var allikevel stor for denne planta og ryktene gjekk. Bl.a. kunne kvinnene lett bli gravide dersom dei åt poteter.
|
|
|
Last Updated ( sundag , 18 mars 2007 )
|
